gâre
Kelas kata: Partikel
Arti dalam Bahasa Indonesia
digunakan saat menyampaikan informasi yang kebenarannya tidak dijamin, yang hanya didengar dari orang lain; dari sini juga digunakan saat menceritakan dongeng, fabel, dan sejenisnya. Dalam bahasa Belanda paling tepat diterjemahkan dengan 'zou/konon' atau 'gelijk men verhaalt/seperti dikisahkan', dsb.; contoh: ôwañg-mi gâre, êló napakaâñgka, geld, konon ia berkata akan menjadikan ada uang. — Âñgka gâre sêdi arôeñg, konon, demikianlah ceritanya, ada seorang raja. — Tâ-mágâre-gâre, anâkoe tôñgân-nitôe, tidak diragukan bahwa itu memang anakku. Agarêyañg, menyajikan sesuatu sebagai meragukan kepada seseorang; menyampaikan sesuatu yang hanya didengar dari pihak lain; contoh: oewagarêyañg-môeko-ro, aku sampaikan kepadamu hanya apa yang kudengar dari orang lain, aku tidak bisa menjamin kebenarannya. Agâre-garêi, meragukan atau mempertanyakan sesuatu.
Definisi asli Matthes (bahasa Belanda)
wordt gebezigd bij het doen van mededeelingen, voor wier waarheid men niet instaat, die men zelf maar van hooren zeggen vernomen heeft; van daar bij het verhalen van een sprookje of fabel en dergelijke meer. Dikwijls wordt de kracht van dit woordje in het Hollandsch het best weêrgegeven met behulp van ons zou of moet, van ons gelijk men verhaalt, en derg. meer; bijv.: ôwañg-mi gâre, êló napakaâñgka, geld, zeide hij, zou hij maken, dat er ware. — Âñgka gâre sêdi arôeñg, er was eens, zoo luidt het verhaal, een koning. — Tâ-mágâre-gâre, anâkoe tôñgân-nitôe, het is niet twijfelachtig, dat het werkelijk mijn kind is. Agarêyañg, iets twijfelachtig maken voor; v. d.: als twijfelachtig voorstellen aan; iemand iets slechts van hooren zeggen mededeelen; bijv.: oewagarêyañg-môeko-ro, ik deel u dat slechts van hooren zeggen mede, ik sta u niet voor de waarheid in. Agâre-garêi, twijfelen aan, of betwijfelen, iets.
Sumber
B. F. Matthes, Boegineesch-Hollandsch Woordenboek (1874), hlm. 65.