gâttañg
Kelas kata: Kata Sifat
Arti dalam Bahasa Indonesia
a) kencang, tegang; juga: mágâttâñgi âñgîñge, angin bertiup kencang. — Mágâttâñgi kêdo-kedôna, gerakannya seperti orang yang otot dan uratnya tegang. — Mágâttâñgi pakêna, pakaiannya terpasang kencang, rapi. — Tâoe-mágâttâñg-ewânn, orang yang semangatnya tegang artinya: yang berani. — Dêpi-nagâttâñg ewânn, semangatnya belum tegang, artinya: semangat belum bangkit. — Mágâttânna ri-gáoé Àroèñge Lânoe, keteguhan dan ketangguhan Pangeran NN. — Tâoe mágâttâñg-ininâwa, orang yang hatinya lurus, tidak berpura-pura, artinya: orang jujur. Juga: yang hatinya teguh, tidak berubah-ubah, teguh pendirian. b) menarik, merentangkan; contoh: gâttâñgi lolôwe, menarik tali lólo kapal. — Gâttâñgi bâdja-badjâna, menarik tali layar. — Gâttâñgi mâdêtjeñge riyatîna, merentangkan kebaikan di dalam hatinya, artinya: teguh dalam kebaikan. Pagâttâñg, menarik kuat atau merentangkan; contoh: pagâttâñgi-taiyânn, merentangkan lengannya sekuat tenaga. Dari sini pagâttâñg juga digunakan untuk menyebarkan atau menyampaikan bîta-bîta kepada palîlî dan pasôadjîñjâñg. Tágâttâñg, tertarik, kencang, terentang (tali layar kapal). Agâttâñgâñgi, tetap berpegang pada sesuatu; contoh: agâttâñgâñgi âda poeráe moepowadâda, tetaplah pada apa yang pernah kamu katakan.
Definisi asli Matthes (bahasa Belanda)
a) strak, gespannen; v. d. ook: mágâttâñgi âñgîñge, de wind staat strak, blaast sterk. — Mágâttâñgi kêdo-kedôna, zijn bewegingen zijn als van iemand, wiens spieren en pezen strak gespannen zijn. — Mágâttâñgi pakêna, zijne kleêren zitten strak gespannen, zitten glad. — Tâoe-mágâttâñg-ewânn, iemand wiens moed gespannen is, d. i.: die dapper is. — Dêpi-nagâttâñg ewânn, zijn moed is nog niet gespannen, zooveel als: zijn moed is nog niet ontwaakt. — Mágâttânna ri-gáoé Àroèñge Lânoe, de vasthoudendheid, de onverzettellijkheid, van den Vorst NN. — Tâoe mágâttâñg-ininâwa, lett.: iemand, wiens gemoed zich regt uitstrekt, v. d.: met geen' slenters omgaat, alzoo: een opregt mensch. Zoo ook: wiens gemoed strak gespannen is, alzoo niet verandert, standvastig is. b) uittrekken, spannen; bijv.: gâttâñgi lolôwe, de lólo's (van het vaartuig) aanhalen. Verg. lólo N°. 4. — Gâttâñgi bâdja-badjâna, de schoten aanhalen. — Gâttâñgi mâdêtjeñge riyatîna, lett.: het goede sterk uitspannen in zijn binnenste, v. d.: standvastig zijn in het goede. Pagâttâñg, sterk spannen of uitstrekken; bijv.: pagâttâñgi-taiyânn, zijn' armen (zijn' armspieren) sterk spannen, of uitstrekken. V. d. dit pagâttâñg ook geb. van het verspreiden, of overal bij de palîlî's en pasôadjîñjâñg's laten bezorgen der bîta-bîta's. Verg. op bîta. Tágâttâñg, uitgetrokken, strak, gespannen zijn (de schoten van een vaartuig). Agâttâñgâñgi, ergens vast bij blijven; bijv.: agâttâñgâñgi âda poeráe moepowadâda, blijf vast bij, d. i.: houd u vast aan, hetgeen gij vroeger gezegd hebt.
Sumber
B. F. Matthes, Boegineesch-Hollandsch Woordenboek (1874), hlm. 59.