gâóe (2)
Kelas kata: Kata Kerja · Dipakai dalam epos I La Galigo
Arti dalam Bahasa Indonesia
Gâóe-dûtoe geb. van een kompleet of vorstelijk stel padôkka-selâõg's. Naghoe-to-mâlei âmue, seolah-olah melakukan sesuatu dengan (misalnya: boneka) seakan-akan itu adalah jenazah, melakukannya misalnya seakan main, yaitu: membuat perayaan duka cita. Mágâoe, bekerja, berbuat. — Mágâoe riyhtle-ûle, berbuat atas kehendak sendiri. Lihat: ûle. — Mágâoe-mâwâtañg, melakukan kekerasan, berbendera. Lihat pada: wâltañg. — Rigâoe-wawne-pâda, diperlakukan seperti seseorang yang setara keturunan. — Gâóe lolâñgâñg, memerintah negeri. (La-Galigo, B. Chr. II, bl. 439, brs. 31.). — Àrôe-mañgklôé, atau pâttâ-mañgklôé, seorang penguasa yang tidak hanya penguasa dalam nama, tetapi juga benar-benar bertindak sebagai penguasa. Paiñgkockâñg, berbuat; dari situ: perbuatan, tindakan, perilaku. Sipañgkockâñg, lett.: satu kelompok-pemerintahan, dari situ: semua yang bersama dengan penguasa dalam hal pemerintahan dan perwakilan; dari situ: mânre-minoen-ni sipañgkockâñg Daloêwe rî-Koeripaîñg, artinya: para pembantu dari Koeripaîñg dan berkorban dengan semua anggota dari Hadai dan Sarat, serta semua pejabat istana, dengan kata lain semua orang yang membantu pemerintahannya. Bandingkan juga dalam La-Gal. B. Chr. II, bl. 423, brs. 1, 5, 10 dan 16, Gaôckâñg, atau: añgkaôckâñg, lambang kekuasaan, atau: dekorasi kerajaan. Gaoérañg, berbuat untuk. Mâpegâoe, atau: mâpogâóe, melakukan sesuatu, menyelesaikan, misalnya: jika dia bergembira melakukan sesuatu, yaitu: membuat perayaan kegembiraan. — Mâpegâóe, atau: mâpogâóe, gâóe, mengadakan perayaan. — To-ripegâóe, orang yang untuknya perayaan diadakan. Pogaoeráñg, berbuat untuk. Pegaôski, atau: pogaôski, gâóe, melakukan sesuatu kepada seseorang, misalnya: dalam arti melakukan kejahat kepada seseorang. Sigiôo-mâwâtañg, saling melakukan kekerasan. Kagâao-gâoe, sekali ini, sekali itu berbuat.
Definisi asli Matthes (bahasa Belanda)
Gâóe-dûtoe geb. van een kompleet of vorstelijk stel padôkka-selâõg's. Naghoe-to-mâlei âmue, bij deed met iets (bijv. enz., bijv.: een pop) aloof het een ljjk ware, deed het bijv. zoo hij een pret maaklt, d. i. een pleizierpartijtje lijkkleshren aan, enz. Mágâoe, werkzaam zijn, handelen. — Mágâoe riyhtle-ûle, op eigen gezag handelen. Men zie ûle. — Mágâoe-mâwâtañg, sîch schuldig maken aan gewelds handelingen, geweld plegen. Men zie op: wâltañg. — Rigâoe-wawne-pâda, als eene vroeme van geljke geboorie behandeld worden. — Gâóe lolâñgâñg, regeren over de landen. (La-Galigo, B. Chr. II, bl. 439, r. 31.). — Àrôe-mañgklôé, of pâttâ-mañgklôé, een regerend vorst, die dus niet enkel een vorst in naam is, maar ook werkelijk als zoodanig iets te doen heeft. Paiñgkockâñg, 't doen; v. d.: handeling, daad, gedrag. Sipañgkockâñg, lett.: één phttu-mañgklie-schap, v. d.: allen die met den worst de grootheld en een phttu-mañgklie daarstellen; v. d.: mânre-minoen-ni sipañgkockâñg Daloêwe rî-Koeripaîñg, d. i.: de dûtoe van Koeripaîñg et en dronk met al de leden van den Hadai en den Sarat, gelsjk ook met de djiowd's, in één woord met allen die zijne grootheld als phttu-mañgklie uitnaakten. Verg. ook in de La-Gal. B. Chr. II, bl. 423, r. 1, 5, 10 en 16, Gaôckâñg, of: añgkaôckâñg, de insignia, of; rijksieraden. Gaoérañg, doen voor. Mâpegâoe, of: mâpogâóe, iets doen, verrigten, enz., bijv.: nakko mânjamâñg-îninâwa napogâóe, zoo hij een pret maaklt, d. i. een pleizierpartijtje aanlegt. — Mâpegâóe, of: mâpogâóe, gâóe, een feest geven. — To-ripegâóe, de man voor wien een feest geyeven wordt.. Pogaoeráñg, doen voor. Pegaôski, of: pogaôski, gâóe, iemand iets doen, bijv. in den zin van iemand eenig kwaad doen. Sigiôo-mâwâtañg, elkander geweld doen. Kagâao-gâoe, nu dit, dan dat doen.
Sumber
B. F. Matthes, Boegineesch-Hollandsch Woordenboek (1874), hlm. 82.